Bilinçli (Farkında) Ebeveynlik Nedir? Bilinçli Bir Ebeveyn Nasıl Olunur?

   Küçük ve yaramaz çocuk sahibi olan ebeveynler, zaman zaman bir rehberliğe ihtiyaç duyabilirler Çoğu ebeveyn lazımlık kazaları, sabah erken saatlerde uyanmalar, kardeşlerin birbirlerine tükürmeleri ve okul öncesi eğitim konusunda bazen nasıl davranacağını konusunda çelişkiler yaşarlar. Ayrıca çevreden bu konuda çok fazla nasihat duyarlar. Fakat bu nasihatlerin hangisinin doğru olduğu konusunda yaşanan ikilimler ebeveynleri daha da yorar. Aşağıda bir ebeveynin sinir bozucu bir durumla karşı karşıya kaldığında nasıl davranması gerektiğine dair bilgiler bulunmaktadır.

Bilinçli Ebeveynlik

   Bir konuda bilinçli olmak aynı zamanda o konuda dikkatli olmak demektir. Dikkat, kendiliğinden anı yaşamak için yapılan bir uygulamadır. Bu, yaşamın neresinde olunduğu, ne düşünüldüğü, içeride ve dışarıda nasıl hissedildiğinin bilinmesi anlamına gelir. Bilinçli bir insan olmak, karşılaşılan olaylar karşısında daha sakin ve yetkin düşünerek, kabullenerek hareket etmek demektir. Dikkatli bir ebeveyn olmanın amacı, çocuğun davranışlarına düşünerek cevap vermektir. Ve çocukla olan ilişkileri güçlendirmek yanında pozitif olmada etkilidir. Tabi ki bu daima pozitif düşünce sahibi olunacak anlamına gelmez. Mesela yemeğini yemeyen bir çocuğa kızan bir ebeveynin, çocuğuna bağırması, ters davranması yerine ona nasıl ılımlı davranılması gerektiğini düşünmesi, bilinçli bir ebeveynin uygulayacağı bir davranıştır.
   Bilinçli bir ebeveyn; şimdiki zamanla meşgul olur ve geçmişte yaşadığı travmaların ve duyguların karşılaşılan olay karşısında verilecek tepkilerini etkilemesine izin vermez. Karşılaştığı olaylar karşısında otomatik bir tepkiden ziyade daha bilinçli tepkiler verir.

Bilinçli Ebeveynliğin Temel Faktörleri

   Bilinçli ebeveynlik üç ana niteliğe odaklanır. Bu nitelikler şunlardır:
• Şimdiki zamanda farkındalık ve dikkat
• Kasıtlılık ve davranış anlayışı
• Tutumlarının yargılayıcı değil şefkatli, kabul eder tarzda olması
Tüm bu nitelikleri daha da ileriye götürmek bilinç düzeyini artırmak mümkündür. Bunun için şu becerileri edinmek gerekir:
Dinleme: Çocukları dikkatli olarak dinlemek ve gözlemlemek gerekir. Ve bu muazzam derecede sabırlı olmayı gerektiren bir durumdur. Zamanla pratik yapılarak edinilecek bu beceri, dinlendiğini bilen çocuğun özgüveni geliştirir.
Yargılamamak: Durum karşısında çocuğun duygularını ve hislerini yargılamadan yaklaşmak gerekir. Basitçe açıklamak gerekirse yargılamadan yaklaşmak, çocuğun gerçekçi olmayan beklentilerini bırakmasına da yardımcı olur.
Duygusal farkındalık: Ebeveyn ile çocuk arasındaki etkileşimlere dair farkındalık geliştirmek, ebeveynden çocuğa doğru yani geriye doğru uzanan bir durumdur. Duygusal farkındalığın modellenmesi, çocuğa aynı şeyi yapmayı öğretmenin anahtarıdır.
Öz denetim: Ebeveynin hissettiği kırgınlık ya da kızgınlık anında tepki vermesi yerine duygularına sahip çıkması anlamına gelmektedir. Kısacası: aşırı tepki vermekten kaçınarak, harekete geçmeden önce düşünmek gerekir.
Merhamet: Bir ebeveyn çocuğunun davranışlarına veya düşüncelerine katılmayabilir, ancak dikkatli ebeveynlik; şefkat göstermeye teşvik eder. Yani çocuğun bulunduğu durum için empatik ve anlayışlı olmayı içerir.

Bilinçli Ebeveynliğin Yararları

   Dikkatli ve bilinçli ebeveynliğin faydalarını inceleyen çok sayıda çalışma vardır. Ebeveynler için bu yararlar, depresyon, anksiyete gibi stres ve duygu durum bozukluklarının azaltılmasını içerebilir. 2008 yılında yapılan küçük çaplı bir çalışmayla; bilinçli ebeveynliğin hamileliğin üçüncü üç aylık dönemlerindeki yararlarını bile araştırılmıştır. Hamilelikte bilinçli olan kadınların çok daha az kaygıları olduğu ve daha az olumsuz ruh hali yaşadıklarını bildirilmiştir.
Yine yapılan başka bir çalışmada bu durumun ebeveynlerin ve ailenin genel refahını artırabileceğini tespit edilmiştir. Mevcut bir ebeveynlik programına farkındalık eğitimi eklemek, ebeveyn-çocuk ilişkisini güçlendirmiştir. Yapılan bu özel çalışmada, ergenlik döneminde, yani ebeveyn-çocuk arasında çatışmaların üst safhada olduğu dönemde bile bilinçli ebeveynlerin ve çocuklarının bu zamanları daha başarılı geçirdiği tespit edilmiştir.
   Dikkatli ebeveynlik, çocuklar için sosyal karar vermede yardımcı olabilir. Yapılan araştırmalar bilinçli ebeveynliğin son zamanlarda karar verme ve duygusal düzenlemeyle bir bağlantısı olduğunu ortaya çıkarmışlardır. Dolayısıyla, bu tür ebeveynliklerin teşvik ettiği duyguların anlaşılması ve kabul edilmesi, çocukların çok önemli bir yaştan itibaren bu önemli yaşam becerisini kazanmasına yardımcı olabilir. Bilinçli ebeveynlik, çocuklar üzerinde fiziksel istismar gibi potansiyel kötü muameleyi azaltabilir. 2007 yılında yapılan bir çalışmaya göre farklı dikkat stratejileri kullanan anne-babalar arasında çocuk istismarı konusunda bir miktar azalma olduğunu gözlemlenmiştir. Sadece bu değil, ebeveynlik tutumları da gelişmiştir. Bunun yanında çocuk davranış sorunlarında da gelişme görülmüştür.
Bilinçli ebeveynliğin diğer potansiyel faydaları da şu şekilde sıralanabilir:
• Ebeveyn-çocuk iletişimini geliştirir
• Hiperaktivite semptomlarını azaltır
• Ebeveynlik memnuniyetini arttırır
• Saldırganlığı azaltır
• Depresyon duygularını azaltır
• Stresi ve kaygıyı azaltır
• Genel olarak daha fazla ebeveyn katılımı teşvik eder
• Ebeveynliği daha az çaba harcar gibi hissetmesini sağlar.

Leave a Reply

Your email address will not be published.Required fields are marked *